In de podcast duiken we in een bekende, maar vaak verrassend diepe Bijbelgeschiedenis: het verhaal van Zacheüs uit Lucas 19. Misschien ken je het liedje nog van vroeger: “Zacheüs was een kleine man…” En inderdaad, dat klopt. Maar achter dat simpele beeld van een kleine man in een boom zit een enorme boodschap over wie God is, wie wij zijn en hoe Hij mensen vindt.
Maar eerst lees ik de tekst uit Lukas 19:1-10
Lukas 19:1 En Jezus kwam Jericho binnen en ging erdoorheen.
2. En zie, er was een man van wie de naam Zacheüs was, en hij was oppertollenaar en hij was rijk.
3. En hij probeerde te zien wie Jezus was, maar het lukte hem niet vanwege de menigte, omdat hij klein van persoon was.
4. En na vooruitgelopen te zijn, klom hij in een wilde vijgenboom om Hem te zien, want Hij zou daar voorbijkomen.
5. En toen Jezus bij die plaats kwam, keek Hij op, zag hem en zei tegen hem: Zacheüs, haast u en kom naar beneden, want heden moet Ik in uw huis verblijven.
6. En hij haastte zich en kwam naar beneden en ontving Hem met blijdschap.
7. En allen die het zagen, morden onder elkaar en zeiden: Hij is bij een zondige man binnengegaan om daar Zijn intrek te nemen.
8. Zacheüs nu ging staan en zei tegen de Heere: Zie, de helft van mijn goederen, Heere, geef ik aan de armen, en als ik van iemand iets heb afgeperst, geef ik dat vierdubbel terug.
9. Toen zei Jezus tegen hem: Heden is dit huis zaligheid ten deel gevallen, omdat ook deze een zoon van Abraham is.
10. Want de Zoon des mensen is gekomen om te zoeken en zalig te maken wat verloren is.
Zacheüs: klein van stuk, groot in betekenis
In Lucas 19 lezen we dat Jezus door Jericho loopt. “En zie, er was een man, met name geheten Zacheüs… en hij zocht Jezus te zien wie Hij was.”
Zacheüs was rijk, hij werkte als hoofd-tollenaar, een belastingambtenaar voor de Romeinen. Niet bepaald populair. Toch is er iets in hem dat zoekt. Hij wil Jezus zien. Maar hij is klein, de menigte is groot en niemand laat hem ertussen.
Dus klimt hij in een wilde vijgenboom. Niet om stoer te doen, maar omdat hij Jezus wil zien. Dat is zijn verlangen: Wie is Hij?
En dan gebeurt het onverwachte: Jezus stopt, kijkt omhoog en zegt:
“Zacheüs, haast je en kom naar beneden, want Ik moet vandaag in jouw huis zijn.” Jezus zoekt hem en niet andersom.
Zoeken en gevonden worden
In het tekstgedeelte staat een prachtige zin:
“En hij probeerde te zien wie Jezus was“ maar de geschiedenis eindigt met: “Want de Zoon des mensen is gekomen om te zoeken en zalig te maken wat verloren is.“
Dat is de kern: Zacheüs denkt dat hij Jezus zoekt, maar eigenlijk is Jezus degene die zoekt. Dat is precies hoe geloof werkt. Niet omdat wij zo goed zoeken, maar omdat God ons vindt. En dat gebeurt allemaal in Jericho.
Jericho is meer dan een stad
Jericho is in de Bijbel een beeld van de wereld zoals die nu is: gebroken, beschadigd, maar toch nog bestaand. Jericho was ooit verwoest, maar later weer opgebouwd, tegen Gods opdracht in. Dat staat in Jozua 6. Dat maakt Jericho een symbool van een wereld die eigenlijk niet hoort te bestaan zoals hij is, maar waar God toch Zijn plan mee uitvoert.
En precies daar, in die wereld, loopt Jezus.
En precies daar, in die wereld, zit Zacheüs in een boom.
De vijgenboom
Waarom een vijgenboom?
De vijgenboom staat voor menselijke ontwikkeling, vruchtbaarheid, status, prestaties. Eigenlijk staat de vijgenboom voor alles waar mensen zich mee bekleden om zichzelf te bewijzen.
Net zoals Adam en Eva zich bedekten met vijgenbladeren.
Maar deze boom waar het om gaat, lezen we in vers 4, is een wilde vijgenboom. En dat betekent dat hij geen vrucht draagt. Het is een beeld van alles wat wij proberen te bereiken zonder God. Het ziet er indrukwekkend uit, maar het levert uiteindelijk niets op.
Daarom zegt Jezus: “Zacheüs, kom uit die boom.”
Kom uit je eigen pogingen, je eigen status, je eigen manieren om jezelf te redden. Want daar vind je geen vrucht, geen leven.
“Ik moet in jouw huis zijn”
Jezus zegt: “Zacheüs, kom uit die boom.”
Jezus zegt niet: “Kom uit de boom, want je moet beter je best doen.”
Hij zegt: “Ik moet in jouw huis zijn.”
Het huis staat voor Zacheüs zelf, zijn leven, zijn hart, zijn binnenste. Jezus wil niet dat Zacheüs zich verstopt in zijn prestaties of mislukkingen. Hij wil bij hem binnenkomen.
En dat verandert alles.
Zacheüs staat op en zegt:
“Zie, de helft van mijn goederen, Heere, geef ik aan de armen, en als ik van iemand iets heb afgeperst, geef ik dat vierdubbel terug.”
Niet omdat Jezus hem dat opdraagt, maar omdat hij veranderd is.
Zoon van Abraham
Dan zegt Jezus iets groots:
“Heden is dit huis zaligheid ten deel gevallen, omdat ook deze een zoon van Abraham is.”
Dit betekent niet dat Zacheüs een Jood is geworden want dat was hij al. Het betekent dat hij nu een gelovige is. Een erfgenaam van Gods belofte. Niet door afkomst, maar door geloof.
Abraham is de vader van alle gelovigen. Jood of niet Jood.
Zacheüs is nu één van hen.
Drie lagen van betekenis
In het verhaal zitten drie lagen:
- Het gaat over de wereld als geheel;
Jericho staat voor de huidige wereld: gevallen, maar nog steeds door God gebruikt. - Het gaat over Israël;
De vijgenboom is een beeld van Israël onder de wet. Een boom die geen vrucht draagt zonder geloof. - Het gaat over ons persoonlijk;
Wij zitten allemaal in onze eigen vijgenboom: onze eigen pogingen, onze eigen manieren om onszelf te redden.
En Jezus zegt tegen ieder van ons:
“Kom naar beneden. Ik wil in jouw huis zijn.”
Wat betekent dit voor jou vandaag?
Misschien lijk jij wel op Zacheüs.
Misschien ben je iemand die zoekt naar betekenis, naar richting, naar God.
Misschien probeer je jezelf te bewijzen, jezelf te redden, jezelf te verstoppen.
Maar het verhaal van Zacheüs zegt dit:
God zoekt jou.
God ziet jou.
God roept jou.
Niet omdat jij zo goed zoekt, maar omdat Hij jou wil vinden.
Hij zegt niet: “Word eerst beter.”
Hij zegt: “Ik moet in jouw huis zijn.”
Dat is genade: God komt naar jou toe, precies waar je bent. In jouw Jericho, in jouw vijgenboom, in jouw leven.
En als Hij binnenkomt, verandert er iets.
Niet door druk, maar door liefde.
Niet door regels, maar door ontmoeting.
Zoals bij Zacheüs.
Amen